Szkarlatyna u dziecka. Objawy, leczenie i możliwe powikłania

Szkarlatyna, nazywana również płonicą, to choroba zakaźna wieku dziecięcego wywoływana przez paciorkowce grupy A. Choć dzięki antybiotykoterapii obecnie rzadziej prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych, nadal pozostaje jedną z częstszych infekcji występujących u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Jak rozpoznać szkarlatynę?

Szkarlatyna rozwija się zwykle nagle. Pierwsze objawy często przypominają anginę paciorkowcową, ponieważ infekcja rozpoczyna się od zajęcia gardła i migdałków. Dziecko może skarżyć się na silny ból gardła, trudności podczas połykania oraz ogólne osłabienie.

Jednym z najczęstszych objawów jest wysoka gorączka, która często przekracza 38-39°C. Towarzyszyć jej mogą bóle głowy, nudności, wymioty oraz brak apetytu. Po około 12-48 godzinach od pojawienia się pierwszych symptomów rozwija się charakterystyczna drobnogrudkowa wysypka.

Wysypka początkowo pojawia się zwykle na szyi, klatce piersiowej i w pachwinach, a następnie rozprzestrzenia się na pozostałe części ciała. Skóra staje się szorstka w dotyku i przypomina papier ścierny. Typowym objawem jest także tzw. malinowy język, wówczas język początkowo pokryty białym nalotem, a następnie intensywnie czerwony z uwidocznionymi brodawkami.

Warto zwrócić uwagę również na zaczerwienienie twarzy przy jednoczesnym zachowaniu bladego obszaru wokół ust. To jeden z charakterystycznych objawów pomagających odróżnić szkarlatynę od innych chorób przebiegających z wysypką.

Leczenie szkarlatyny i zasady opieki nad dzieckiem

Szkarlatyna jest chorobą bakteryjną, dlatego podstawą leczenia jest odpowiednio dobrana antybiotykoterapia. Najczęściej stosuje się antybiotyki z grupy penicylin lub inne preparaty zależnie od indywidualnej sytuacji pacjenta i zaleceń lekarza.

Wdrożenie leczenia ma bardzo duże znaczenie nie tylko dla złagodzenia objawów, ale również dla zmniejszenia ryzyka powikłań. Już po około 24 godzinach od rozpoczęcia skutecznej antybiotykoterapii dziecko zwykle przestaje być zakaźne dla otoczenia. Podczas choroby szczególnie ważne są:

• odpowiednie nawodnienie organizmu,
• regularne przyjmowanie zaleconych leków,
• odpoczynek i ograniczenie aktywności fizycznej,
• kontrolowanie temperatury ciała,
• podawanie lekkostrawnych posiłków.

Po ustąpieniu wysypki może wystąpić charakterystyczne złuszczanie skóry, zwłaszcza na dłoniach i stopach. Jest to naturalny etap zdrowienia i zwykle nie wymaga dodatkowego leczenia.

Rodzice powinni pamiętać, że nawet jeśli objawy szybko ustąpią, antybiotyk należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza przez cały wskazany okres. Przedwczesne zakończenie terapii może zwiększać ryzyko nawrotu infekcji lub wystąpienia powikłań.

Jakie powikłania może powodować szkarlatyna?

Większość dzieci zdrowieje całkowicie po prawidłowo przeprowadzonym leczeniu. Jednak nieleczona lub niewłaściwie leczona szkarlatyna może prowadzić do poważnych powikłań związanych z działaniem paciorkowców.

Do wczesnych powikłań należą między innymi zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok przynosowych, ropień okołomigdałkowy czy zapalenie węzłów chłonnych. Mogą one pojawić się jeszcze w trakcie infekcji lub krótko po jej zakończeniu.

Znacznie większe znaczenie mają późne powikłania immunologiczne, które rozwijają się po kilku tygodniach od przebytej infekcji. Należą do nich gorączka reumatyczna oraz ostre kłębuszkowe zapalenie nerek. Choć obecnie występują znacznie rzadziej niż dawniej, nadal stanowią powód, dla którego odpowiednie leczenie szkarlatyny jest tak istotne.

Po zakończeniu choroby warto obserwować dziecko i zwracać uwagę na nietypowe objawy, takie jak obrzęki, zmniejszenie ilości oddawanego moczu, bóle stawów czy utrzymujące się osłabienie. W razie ich wystąpienia konieczna jest konsultacja lekarska.